ابن النديم البغدادي ( مترجم : م . رضا تجدد )
112
الفهرست ( فارسى )
كسائى در سال يكصد و نود و هفت در رى وفات يافت . و در يك روز با ابو يوسف قاضى به خاك سپرده شدند و اين كتابها از اوست : كتاب معانى القرآن . كتاب مختصر النحو . كتاب القراءات . كتاب العدد ، كتاب النوادر الكبير . كتاب النوادر الاوسط . كتاب النوادر الاصغر كتاب مقطوع القرآن و موصوله . كتاب اختلاف العدد . كتاب الهجاء . . . كتاب المصادر . كتاب اشعار المعاياة و طرائقها . كتاب الهاءات المكنى بها فى القرآن . كتاب الحروف . نصير « 1 » بن يوسف مصاحب كسائى ، و از نحويان و لغويان بود . از كتابهاى اوست : كتاب الابل . كتاب خلق الانسان . و از علماء كوفه ابو الحسن احمر است « 2 » نه خلف . گويند از كسائى هم گذشته « 3 » و برترى بر او پيدا كرد . وى از رؤاسى آموخته ، و بر كسائى قرائت داشته و اين كتابها از اوست . كتاب التصريف . كتاب يقين البلغاء . و از علما و راويان كوفه ، خالد بن كلثوم كلبى است ، كه از راويان اشعار ، و دانا بانساب و القاب و سرگذشتهاى مردم بود . و بنوشتهء ابن كوفى : در اشعار و قبائل هنرمندى داشت ، و كتاب الشعراء المذكورين . كتاب اشعار القبائل . از اوست كه مشتمل بر چند قبيله است ( از آن جمله . . . ) . اخبار قراء ابو زكرياء يحيى بن زياد فراء ، بردهء بنى منقر ، و در كوفه به دنيا آمده است . سلمه نام فراء را عيسى ، و يوسفى ، يحيى بن زياد بن قرانحت ( بن داور بن كردناد ) نوشتهاند . ابو عبد اللّه بن مقله از قول ابو العباس ثعلب نوشته است ، سبب املاء كتاب فراء در معانى آن بود ، كه عمر بن بكير ، مصاحب فراء ، بحسن بن سهل پيوست ! و بفراء نوشت ، امير حسن بن سهل ، بسا اوقات از من چيزهائى از قرآن مىپرسيد كه جوابى براى او حاضر ندارم . اگر صلاح بدانى ، اصولى را ترتيب داده ، يا آن را به صورت كتاب درآور ، تا به آن مراجعاتى داشته باشم ، و به همان گونه رفتار كنم . فراء اصحابش را خواند كه بيايند تا كتابى در قرآن برايشان
--> ( 1 ) ف ( نصر ) . ( 2 ) ف ( احمد ) و بههمينجهت نوشته ( نه خلف ) يعنى خلف احمر نيست و ف ( يخلف ) دارد . ( 3 ) ف ( قبل و بعد الكسائى ) جب ( قيل و تعد الكسائى ) .